عامل اصلی كاركرد سیستم پنوماتیك هوا می باشد . هوای فشرده را می توان از طریق لوله كشی به نقاط مختلف كارخانه یا مراكز صنعتی جهت كاركرد سیستم های پنوماتیك هدایت كرد.
هوای فشرده خطر انفجار و آتش سوزی ندارد و به این دلیل قطعات پنوماتیك و اتصالات آن نسبتاً ارزان و از نـظر ساختمانی قطعاتی ساده هستند لذا تعمیرات آنها راحـت تر از سـیستم های مــشابه نـظیر هـیدرولیك می باشد. هوای فشرده نسبت به روغن هیدرولیك ، تمیز تر است و به همین دلیل از سیستم پنوماتیك در صنایع استفاده می شود سرعت حركت سیلندر های عمل كننده با هوای فشرده در حدود 1 الی 2 متر در ثانیه است و در موارد خاصی به 3 متردر ثانیه می رسد كه بسیاری ازعملیات صنعتی را می تواند عهده دار شود.
تعمیرات و نگهداری سیستمهای پنوماتیك بسیار كم خطر است .
ابزار پنوماتیک یکی از مهمترین و متنوع ترین ابزار در صنعت ابزار های قابل حمل را شامل میشود که با داشتن مدلهای مختلف کلاچی و موتوری از گشتاورهایی با سرعت های مختلف عمل می نماید . ابزار های پنوماتیکی شامل : آچار بکس ها ، پیچ گوشتی ها ، ترکمتر ها ، فرز ها و . . . . . . . .
ابزار آلات پنوماتیکی ( Pneumatic Tools ) یک نوع ابزار قدرتمند هستند که به وسیله باد ( هوا ) فشرده که توسط کمپرسور هوا تولید میشود، کار کرده و به کمک یک موتور پنوماتیک، هوای فشرده را به کار ، تبدیل می کنند.
همچنین این ابزارآلات پنوماتیک میتوانند توسط دیاکسید کربن فشرده ( CO2 ) ذخیره شده در محفظههای کوچک نیز، کار کنند.
در مقایسه با ابزار الکتریکی، ابزارآلات پنوماتیک برای اجرای و نگهداری بدون خطر جرقه ،ایمنی بیشتری دارند و به نسبت وزن کمتری دارند. علاوه بر این به طور کلی، ابزار های بادی از ابزارهای مشابه موتور الکتریکی طول عمر بیشتری دارند. با این حال روانکاری معمولی ابزار ها نیز بسیار ساده می باشد . ابزارآلات پنوماتیک با هوا فشرده در ۴ تا ۶ بار تامین می شود.
به طور کلی ابزار آلات پنوماتیکی ارزانتر از ابزار های مشابه الکتریکی است و به روانکاری به طور منظم مانند ابزارهای الکتریکی نیاز ندارد . به عنوان مثال یک ابزار آلات پنوماتیکی نیاز به یک کمپرسور هوا، شیلنگ فنری، واحد مراقبت و کوپلینگ های باد برای اتصال ادوات به هم دارد .
ابزار آلات پنوماتیکی در قدیم در بازار محبوب نبودند و همواره در صنایع و تولیدات انبوه استفاده می شدند ولی در بازار اخیر گونه ای تولید شده اند تا کار شما را آسان کرده و کار سخت را از بین ببرند و نیاز همراه در هر صنعتی را بر طرف کنند و زندگی صنعتی را آسان و راحت تر نمایند.
در گذشته ابزار آلات پنوماتیکی از چند شركت معتبر جهانی آن هم فقط برای مصارف خاص صنعتی وارد كشورمان می شد ولی در سال های اخیر با گسترش مصارف عمومی وافزایش تقاضا، ابزارهای بادی متنوعی با برندها و كیفیت های مختلف وارد بازار شده اند.
این ابزار ها ایمن تر از انواع برقی آنهاست و همچنین از قدرت بالاتری برخوردار هستند . آنها کوچکتر و سبکتر هستند و در عین حال همان کار ابزار آلات برقی را انجام میدهند .
تقریباً برای هر کاری یک ابزار آلات پنوماتیکی موجود است . ابزارهایپنوماتیکی قیمتهای مناسب تری نسبت به ابزار برقی دارند . اما قبلاً در بازارها محبوب نبودند ولی امروزه ابزارهای بادی جایگاه واقعی خود را در بازارها پیدا کردند و طرفداران خودشان را دارند .
دستگاهها و ابزارهای پنوماتیک از دیر باز در صنایع سنگین و مادر ، معادن ، راه سازی ، ذوب فلزات ، مونتاژ و نصب قطعات ماشین آلات و اتومبیل وماشین آلات وابزارهای صنایع چوب و … استفاده می شده است .
ابزار پنوماتیک مزایای بسیاری دارد که باعث افزایش محبوبیت آنها شده است. مزایای استفاده از هوای فشرده برای ابزارهای بادی عبارتند از:
نیاز اولیه وسایل ابزار بادی یک کمپرسور هوا می باشد که می تواند گران باشد. ابزار پنوماتیک نیاز به یک فیلتر هوا و رطوبت (واحد مراقبت) دارد که باید به درستی نگهداری و به طور مرتب روغن زده شود و عدم وجود ابزارهای نگهداری می تواند منجر به آسیب رسیدن به دستگاه شود،دستگاه های پنوماتیک شدیداً در برابر آب و خشکی قطعات اسیب پذیر هستند پس برای طول عمر بالا نیاز مند نگه داری توسط واحد مراقبت می باشند که هم از آب جلوگیری می کند و هم به صورت مرتب به دستگاه روغن تزریق می کند.
ابزار پنوماتیک با استفاده از معیارهای مختلف رتبه بندی می شود:
دریل بادی :
دریل بادی یکی از پر مصرفترین ابزار بادی میباشد بسیار مناسب برای سوراخ کاری در خط تولیدها و مناسب برای همزن مواد آتشزا
پیچ گوشتی بادی :
با استفاده از خاصیت گشتاوری و اهرمی در باز و بسته کردن پیچ ها به کار برده می شود
سنباده زن بادی :
سنباده معمولاً برای صاف کردن و آماده کردن سطح ناصاف و خشن به کار میرود .
پرچ بادی :
این دستگاه بادی معمولاً برای پرچ کردن با استفاده از میخ های پرچ به کار میرود
چکش بادی :
چَکُّش ابزاری است متشکل از دسته و مضربه که غالباً برای وارد کردن ضربه به میخ به کار میرود.
منگنه کوب بادی :
این مدل دستگاه با فشار هوا کار میکند و منگنه کردن از طریق اهرمی که در زیر انگشت تعبیه شده است انجام می شود .
پیستوله رنگ پاش :
رنگپاش بادی برای کارکرد به کمپرسور باد نیاز دارد ، پیستوله بادی یا رنگپاش پنوماتیکی به دو دسته حرفه ای و خانگی تقسیم می شوند .
آچار بکس بادی :
این ابزار بادی نیروی هوای فشرده را برای وارد آوردن گشتاور بالا بر روی اتّصالاتِ سفت سخت به کار می گیرد .
میخ کوب بادی :
دستگاهی است که برای قرار دادن میخ در چوب یا انواع مواد مختلف به کار می رود . این دستگاه با فشرده ساز ( کمپرسور ) های الکترومغناطیسی هوا ( پنوماتیک ) کار می کند .
فرز بادی :
این دستگاه ظاهری شبیه دریل های میزی دارد با این تفاوت که دارای حداقل سه محور حرکتی میز می باشد . ابزار برنده این دستگاه را تیغ فرز می نامند .
بزارهای بادی همواره باید عاری از رطوبت ، گرد و خاك و دور از گرما و تابش مستقیم آفتاب نگهداری شود . رطوبت باعث آسیب دیدن و زنگ زدگی قطعات داخلی ابزار شده و در نهایت عمر ابزار را كاهش می دهد. گرد و غبار نیز با ایجاد اختلال و مزاحمت در حركت قطعات مكانیكی از راندمان دستگاه می كاهد. گرما و تابش مستقیم آفتاب روان شدن روغن را سبب می شود و در نتیجه خروج روغن از لابه لای قطعات تسهیل شده و حركت قطعات مكانیكی ابزار بدون روان كننده باعث بروز صدمات جدی به ابزار می شود.
بهترین روش استفاده از دستگاه این است كه به روغن تزریق شده از قسمت واحد مراقبت اكتفا نكرده و قبل از شروع كار چند قطره روغن از محل ورود هوای فشرده به داخل دستگاه ریخته می شود. گر چه همه ی ابزار های پنوماتیک باید عاری از رطوبت باشند ولی استثنا برای روغن كاری ابزار وجود دارد ( تعداد بسیار كمی از ماشین آلات و ابزارهای بادی هستندكه بدون روغن ( Oil Free ) كار می كنند ) این مورد خاص هنگام تهیه و خرید ابزار مد نظر قرار گیرد.
در مجموع با جلوگیری از انتقال رطوبت به داخل ابزار بادی و روغن كاری منظم ابزار ، عمر مفید و راندمان آن را بصورت قابل ملاحظه ای افزایش می دهد. ابزار پنوماتیک در دوره های زمانی مشخص یا پس از كاركرد های طولانی نیاز به سرویس معمولی دارد.